مرتضی امامی 

                                                فارغ التحصیل مهندسی شیلات از دانشگاه آزاد بوشهر

به گزارش شبکه تلويزيوني بي بي سي ، اين ماهي که از گونه ماهيان سلکانت است به گفته ديرينه شناسان از جمله ابزياني است که پيشينه حيات انها به 360 ميليون سال قبل مي رسد.

دانشمندان تصور مي کردند که نسل اين نوع ماهي از ميان رفته است اما در دهه 1930 يکي از گونه هاي اين ماهي شکار شد ولي اين نخستين بار است که از اين ابزي زيباي ابي رنگ تصوير گرفته شده است.

اين بچه ماهي در اب هاي سولووزي از سوي پژوهشگران ژاپني و اندونزي رد يابي و تصوير برداري شده است.

تهران / واحد مرکزي خبر

مصرف ميگو به دليل وجود ماده معدني فراوان و ارزش غذايي بالا زماني که با سبزيجات تازه بخارپز شود باعث بهبود ضعف‌هاي عضلاني مي‌شود.

دکتر حميدرضا فتوحي، متخصص تغذيه در گفت‌وگو با خبرنگار بهداشت و درمان خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) واحد علوم پزشکي ايران گفت: ميگو از نظر تغذيه‌اي در گروه گوشت‌ها جاي مي‌گيرد اما در ميان محصولات دريايي داراي ارزش غذايي متفاوتي است؛ به اين ترتيب که در هر 100 گرم از آن، 23 گرم پروتئين و 46 ميلي گرم منيزيم وجود دارد. پس مي‌توان آن را يک گوشت پر از پروتئين ناميد. در ضمن منيزيم فراواني که در ميگو وجود دارد کمک مي‌کند تا افرادي که کلسترول و تري گليسريد بالا دارند، از اين مشکل رهايي پيدا کنند.

وي تاکيد کرد: به علاوه اگر فردي با مشکل بي‌اشتهايي و تهوع روبرو است با مصرف ميگو مي‌تواند اين مشکل را رفع کند.

دکتر فتوحي تصريح کرد: تحقيقات نشان مي‌دهد که رژيم غذايي کم سبزي و مملو از غلات تصفيه شده احتمال بروز کمبود اين ماده مغذي را فراهم خواهد کرد و عادت به خوردن ميگو به دليل وجود ماده معدني ياد شده به خصوص اگر با سبزيجات تازه و يا بخارپز استفاده شود، ضعف‌هاي عضلاني را برطرف مي‌کند.

منبع : خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران

پيشرفت نشانگرهاي ژنتيكي بر اساس رابطه با DNA، تاثير چشمگيري بر ژنتيك حيواني داشته است. نشانگرهاي ژنتيكي اين امكان را براي ما فراهم آورده اند كه بتوانيم خصوصيات مختلف ژنتيكي را در ژنوم هاي مختلف از هم متمايز كنيم. نشانگرهاي مشهور در جوامع آبزي پروري شامل آلوزيم ها،  DNA ميتوكندريايي، RFLP، RAPD، AFLP، فرستنده هاي ميكروني، SNP و نشانگرهاي EST هستند.

كاربرد نشانگرها باعث سرعت بخشيدن به روند پيگيري تمايزات ژنتيكي و توليد مثلي، درصدهاي جايگزيني، شناسايي نژادها و گونه ها و ايجاد جداول دقيق در مورد روابط گونه ها با هم  در پرورش آبزيان شده است. مطالعات دقيقي كه اين نشانگرهاي ژنتيكي را در خود لحاظ كند، بدون شك مي تواند با سرعت بيشتري ژن ها را به طور مكان سنجي كيفي-كمي (QTL) در نمونه هاي انتخاب شده مشخص نمايد.

كلمات كليدي : ژنتيك حيواني – ژنوم – نشانگر – آلوزيم - DNA ميتوكندريايي – RFLP – RAPD – AFLP - فرستنده هاي ميكروني – SNP - نشانگرهاي EST - مكان سنجي كيفي-كمي (QTL)

ترجمه شده از : منبع

جذب متيونين در قزل آلاي رنگين كمان (Onchorhynchus mykiss)، رابطه آن با پديده آب مرواريد و متابوليسم متيونين

مطالعاتي در زمينه اثرات متيونين بر بينايي قزل آلاي رنگين كمان انجام شده است كه در آن به وعده غذايي قزل آلاها مقادير افزوده متيونين اضافه شده بود. اندازه گيري ها حاكي از اين است كه حداقل متيونين مورد نياز براي رشد نرمال تنها 76/0% كل رژيم غذايي و يا 9/1% پروتئين مورد نياز است.

هرچند، ماهي به جذب مقدار بيشتري متيونين يعني 96/0% كل رژيم غذايي نياز دارد تا از آب مرواريد پيشگيري شود. جذب 36/0% سيستين ميزان نياز به متيونين را به 60/0% كاهش ميدهد. جذب بيشتر متيونين موجب انتقال سولفوري به همراه تائورين بيشتر كبد و پلاسما ميشود و روند دي كربوكسيلاسيون اورنيتين را فعال تر ميكند.

ترجمه شده از : منبع

سال گذشته شركت Longline Environment برنامه Winshell را ابداع كرد. اين برنامه يك نرم افزار شبيه سازي رشد براي صدف هاي اويستر، صدف باريك دريايي، دوكفه اي و صدف اسكالوپ است. اين نرم افزار از آخرين تكنولوژي روز براي محاسبه رشد صدف استفاده ميكند.

تا آخر سال اميد ميرود كه گونه هاي جديدي از صدف هاي فوق به مجموعه اين برنامه افزوده شود.

برنامه Winshell براي پرورش دهندگان صدف و مديران منابع آبي طراحي شده است به منظور اينكه بتوان بر اساس غذاي در دسترس و شرايط محيطي نواحي ساحلي و خورها محاسبه كرد كه صدف در يك منطقه خاص چه رشدي خواهد داشت.

گمان ميرود كه اين نرم افزار شبيه سازي كننده با استقبال خوبي مواجه شود. براي شروع كار با اين برنامه مراجعه كنيد به : http://www.longline.co.uk/winshell

ترجمه شده از : منبع

تغيير جنسيت هورموني

تغيير جنسيت هورموني به دو طريق اعمال مي شود(Gomelsky،2003): روش مستقيم توليد جمعيت تك جنسي : اين روش شامل درمان هورموني تمام ماهيهاي تحت پرورش در طول دوره ي تمايز جنسي مي باشد.
روش غير مستقيم يا كنترل ژنتيكي جنسيت: عبارتست از آميزش ماهيهاي طبيعي با ماهيهايي كه از قبل با بكار بردن هورمون تغيير جنسيت يافته اند. به عنوان مثال در ماهيهاي جور گامت (هموگامت) مانند كپور معمولي، جمعيت تمام ماده، از طريق آميزش جنس ماده ي طبيعي (XX) با نر تغيير جنسيت يافته يا نر جديد (كه داراي كروموزوم هاي XX هستند) بدست مي آيد.
بطور كلي كنترل ژنتيكي جنسيت ماهي روش مناسب تري در مقايسه با روش مستقيم هورموني مي باشد؛ چون از يك طرف نيازي به درمان هورموني تمام ماهيهاي پرورشي نبوده و از طرف ديگر درمان هورموني از لحاظ مصرف انساني ايجاد مشكل نخواهد كرد.

فکر میکنم قبل از اینکه بصورت نیمه حرفه ای وارد مبحث بیماری های ماهیان بشیم، درک واژه "بیماری" بعنوان اصل اول علم "بیماری شناسی" لازم به نظر میرسه. اولین تصویری که در ذهن ما با شنیدن اسم "عامل بیماری زا" نقش می بنده، تصویر یک قارچ یا انگل یا ویروس و باکتری و امثال اون هست. ولی باید بدونیم که همگی عوامل بیماری زا لزوما زنده نیستن.

بیماریها بطور کلی دو نوع منشاء دارن :

                  1)_ منشاء زنده (حیاتی)           2)_ منشاء غیر زنده (غیر حیاتی)

1)_ بیماری با منشاء حیاتی میتونه شامل انواع عفونت های ناشی از میکروارگانیسم ها (قارچ، انگل، ویروس،...)، انگل های خارجی و داخلی، و خیلی از موجودات زنده دیگه باشه.

2)_ بیماری با منشاء غیر حیاتی میتونه از موارد زیر باشه :     

• ناهنجاری های ژنتیکی
• صدمات فیزیکی ناشی از دستکاری، صید، حمل و نقل و....
• ناهماهنگی های تغذیه ای
• آلودگی های محیطی مثل سموم با منشاء مواد آلی و معدنی، آلودگی نفتی، رادیواکتیو و....
• شرایط نامساعد محیطی مثل حرارت، PH، اکسیژن محلول، شوری، گازهای محلول و .....

حالا فرض میکنیم که یه استخر پرورش ماهی بیمار در جلوی ما قرار گرفته. این استخر اصولا میتونه به سه دلیل بیمار شده باشه :

مدیریت بهداشتی مزارع آبزی پروری :

اگه برای مدیریت بهداشتی کارگاه ها و مزارع پرورشی آبزیان اهمیت زیادی قائل نشیم، بحران ها و بیماری ها و عدم رشد و سلامت آبزیان رو در پی خواهد داشت بطوری که گاهی منجر به تعطیلی و ورشکستگی این نوع تاسیسات میشه. یه مدیریت بهداشتی صحیح به شکل خلاصه شامل :

قدم اول _ انتخاب درست جایگاه آبزی پروری :  ماهی و یا هر نوع آبزی دیگه رو باید در محل مخصوص خودش پرورش داد. مثلا برای پرورش یه ماهی سردآبی، باید محلی رو انتخاب کنیم که متوسط درجه حرارت اون منطقه همیشه هم تراز با حد تحمل اون ماهی باشه.

قدم دوم _ بنای درست کارگاه آبزی پروری :  طراحی صحیح شکل استخر، ورودی و خروجی حوضچه ها، مقاومت و شیب بستر و دیواره ها و مسائلی این چنین، از فاکتورهای بسیار مهم در مدیریت بهداشتی استخر محسوب میشن.

قدم سوم _ منابع آب سالم و کافی :   آب عاری از آلودگی های صنغتی و کشاورزی و فاضلاب های شهری و روستایی از اصول پایه آبزی پروری هست. چرا که ماهی در مدفوع و ادرار خودش شناور هست و نباید آلودگی بیشتری رو وارد محیط کرد. بعلاوه، تعبیه فیلترهای مناسب در محل ورودی آب استخر، از ورود سایر آبزیان و ماهیان وحشی جلوگیری میکنه.

قدم چهارم _ غذای سالم و مناسب :   منابع غذایی باید از نظر بهداشت، کیفیت، وزن مخصوص، اندازه، قوام و استحکام مورد توجه قرار بگیرن. متاسفانه من شخصا شاهد بودم که در خیلی از استخرهای پرورش میگو، غذا به مدت یک یا دو روز در زیر آفتاب و روی زمین به حال خود رها بود و سپس برای تغذیه میگوها مورد استفاده قرار میگرفت. رعایت نکردن همین گونه مسائل بهداشتی به ظاهر جزیی، منجر به ظهور بیماری لکه سفید شد که صنعت پرورش میگوی کشور رو عملا تونست فلج کنه.

بعد از اینکه با توجه به مسائل فوق، استخر پرورشی رو تاسیس کردیم، مدیریت بهداشتی آبزی پروری شامل چهار بخش میشه :

کلمات کلیدی : بیماری شناسی ـ عامل بیماری زا ـ قارچ ـ انگل ـ ویروس ـ باکتری ـ میکروارگانیسم ها ـ

استخرهای پرورش آزادماهیان ( Salmonidae ) بطور کلی دو نوع هست :

 1) ـ حوضچه های گرد         2) ـ کانال های دراز

1) ـ حوضچه های گرد : آب در این حوضچه ها جریان ملایم جریان داره و بنابر این ماهی نیروی کمتری رو صرف مقابله با جریان آب میکنه که در نتیجه این، ضریب تبدیل غذایی بالاتر میره (غذای بیشتری به گوشت تبدیل میشه). علاوه بر این، حوضچه های گرد نسبت به کانال های پرورشی ، به آب کمتری نیاز دارن و چون مجرای خروجی آب در وسط حوضچه گرد قرار داره ، یک جریان دایره مانند در حوضچه بوجود میاد که خاصیت خودپالایی داره.

اما عیب این حوضچه ها در این هست که گندزدایی یا ضدعفونی کردن آب در اونها مشکل هست و علاوه بر این، نمیتونیم از خیلی از دستگاه های مکانیکی (مورد استفاده برای تغذیه و بارگیری ماهیان)، در حوضچه های گرد استفاده کنیم. این حوضچه ها با قطر 420 سانتیمتر و عمق 75 سانتیمتر میتونن به خوبی 180 کیلوگرم ماهی قزل آلا رو در دمای ۵/۱۵ درجه نگهداری کنن به شرطی که میزان جریان آب، 190 لیتر در دقیقه باشه.

2) ـ کانال های دراز :   این کانال ها به دو شکل طراحی میشن:

 (1) کانال های کف سیمانی     (2) کانال های کف خاکی

(۱) کانال های کف خاکی با طول 30 متر و عمق ۲/۱ متر با دیواره های شیب دار که باعث میشن عرض کانال از سطح به طرف عمق کم بشه، بطوری که پهنای کانال در سطح 9 متر و در کف 3 متر هست. این کانال ها رو به تعداد 4 تا 8 تایی توی یک ردیف قرار میدن. آب از انتهای یک کانال خارج میشه و وارد کانال بعدی میشه تا اینکه بالاخره از سیستم خارج میشه و یا اینکه تصفیه و هوادهی میشه و دوباره به سیستم بر میگرده.

این کانال ها به خاطر داشتن کف خاکی ، مثل نهرهای طبیعی بطور قابل توجهی قابلیت خودپالایی دارن و لازم نیست بطور مداوم اونها رو تمیز کنیم، چرا که انواع میکروارگانیسم ها مثل باکتری ها، قارچ ها، آلگ ها و انواع لارو حشرات در کف کانال زیست میکنن که تاثیر بسزایی در تبدیل مواد آلی سمی به مواد معدنی غیر سمی دارن. اما نقطه ضعف کانال های خاکی این هست که در کف کانال یا روی دیواره های کانال شاهد رویش گیاهان هستیم . همچنین تعمیر و مرمت این کانال ها هم بسیار خسته کننده و پر زحمت هست. در حال حاضر این کانال ها کلا بصورت سیمانی ساخته میشن که کانال کف سیمانی نام گرفته اند.

(۲) طول کانال کف سیمانی 30 متر، عرض اون 3 متر (چه در سطح و چه در کف) و عمق کانال 105 سانتیمتر هست که معمولا در ردیف های 6 تایی پشت سر هم قرار میگیرن. چون این کانال ها دیواره بدون شیب دارن، میتونیم از دستگاه های مکانیکی (برای غذادهی، بارگیری، رقم بندی و...) استفاده کنیم که این مسئله، یک مزیت ویژه محسوب میشه. در بیشتر نقاط دنیا برای پرورش قزل آلا از این نوع کانال ها استفاده میشه.

کانال های دراز به دلیل عمق کمی که دارن، به راحتی ضدعفونی میشن و مدیریت اونها نسبت به حوضچه های گرد آسون تر هست. اگه ما از 6 یا احیانا 10 کانال پشت سر هم استفاده کنیم، استفاده از هواده در میانه راه، یه امر ضروری هست. در ضمن، در انتهای هر کانال و روی دیواره اون، یک سری شیارهایی تعبیه شده که از این شیارها برای نصب انواع توری ها و صفحه ها برای کاربردهای متفاوت نصب میشه که انشاءالله بعدا راجع بهشون توضیح میدم.

منبع : عمادی، حسین؛ ۱۳۸۳؛ تکثیر و پرورش ماهی قزل آلا و آزاد؛ نشر آبزیان

کلمات کلیدی : قزل آلا ـ استخر پرورش ـ آزاد ماهیان ـ Salmonidae ـ حوضچه گرد ـ کانال دراز ـ ضریب تبدیل غذایی ـ مجرای خروجی ـ خودپالایی ـ گندزدایی ـ دستگاه های مکانیکی ـ کانال های کف سیمانی ـ کانال های کف خاکی ـ تصفیه ـ هوادهی ـ میکروارگانیسم ها ـ باکتری ها ـ قارچ ها ـ لارو حشرات ـ مواد آلی ـ مواد معدنی ـ غذادهی ـ بارگیری ـ رقم بندی

این ماهی جزء ماهیان زیبا و زینتی خلیج فارس هست. البته شایان ذکر هست که دیدن این ماهی در برنامه های تلویزیونی یا توی اینترنت، فقط میتونه گوشه ای از زیبایی این موجود رو به نمایش بذاره. جالب اینکه این ماهی در دریا به ۲ رنگ مختلف دیده میشه چون رنگ بالغین با افراد جوان فرق میکنه که در پایین توضیح میدم. پیشنهاد میکنم اگه فرصتی پیش اومد که این ماهی رو از نزدیک، مثلا توی آکواریوم آب شور ببینید، این فرصت رو از دست ندید. اون موقع شما هم به این نتیجه میرسید که این ماهی واقعا لیاقت همچین اسمی رو داره.

اسامی :

نام علمی :  Pomacanthus maculosus

نام انگلیسی : Yellow-blotch angelfish

نام فارسی : فرشته ماهی (هاماد)

اندازه : حداکثر طول بدن به ۴۰ سانتیمتر می رسد.

مشخصات :

بدن پهن و فشرده، لوزی شکل، دهان انتهایی، کمی کوچک و قابل انبساط، پیش سرپوش آبششی دارای یک خار قوی در جهت عقب، خط جانبی کامل، باله پشتی دارای ۱۲ شعاع سخت و ۲۱ تا ۲۳ شعاع نرم با یک زائده بلند، باله مخرجی دارای ۳ شعاع سخت و ۲۱ شعاع نرم و زائده نوکدار میباشد و باله سینه ای ۱۸ تا ۲۰ شعاع نرم دارد. رنگ بدن در افراد جوان قهوه ای تیره با نوارهای آبی کمرنگ یا سفید، بالغین مایل به قهوه ای با یک لکه زرد طویل روی هر طرف بدن هستند.

زیست شناسی :

در مناطق کم عمق و اطراف مناطق صخره ای مرجانی و منطقه بین جزر و مدی زیست می کنند. از اسفنج ها و گیاهان دریایی تغذیه می نمایند.

کلمات کلیدی :  دهان انتهایی، پیش سرپوش آبششی، خط جانبی، باله پشتی، باله مخرجی، باله سینه ای

یه مزرعه پرورشی از چند بخش اصلی تشکیل شده :

۱ـ ورودی و موتورخانه      ۲ـ حوضچه ذخیره آب       ۳ـ کانال های آبرسان

۴ـ استخرهای پرورشی      ۵ـ زهکش ها و حوضچه رسوب گذار     ۶ـ ساختمان ها

۱ـ ورودی و موتورخانه :

محل برداشت آب باید به صورتی باشه که پساب خروجی مزرعه به مزرعه بر نگرده. ورودی موتورخانه باید به شکلی محاسبه بشه که استخر در مدت کمتر از ۶ ساعت و یا طی یه دوره مد، پر از آب بشه. باید سعی کنیم ورودی استخر رو طوری تنظیم کنیم که از لایه های میانی آب برداشت کنیم. چون آلودگی کمتری داره. ضمنا در محل ورودی آب باید توری مناسب (۲۴ سوراخ در هر اینچ) نصب بشه.

۲ـ حوضچه ذخیره آب :

حوضچه ذخیره آب ۲ کار مهم رو انجام میده. یکی ذخیره آب، به منظور استفاده در موقعی که با کم آبی مواجه هستیم و دیگری بهبود کیفیت آب. کیفیت آب یکی از فاکتورهایی هست که تاثیر مستقیم بر بازدهی استخر داره. حجم حوضچه ذخیره باید به نحوی باشه که ۳۰ درصد کل آب مورذ نیاز مزرعه رو بتونه توی خودش نگهداری کنه.

۳ـ کانال های آبرسان :

کانال های آبرسان از قسمت های مهم و با ارزش استخر محسوب میشن و باید سطح زیادی از استخر رو بپوشانند. بهتر هست که کانال های آبرسان استخر پرورشی ما بزرگ باشه. چون در این صورت میتونیم علاوه بر کنترل کیفیت آب، موادی رو که توی استخر کمبود دارن رو به اون اضافه کنیم مثل آهک و نمک. در ضمن، بزرگی کانال های آبرسان، ارتباط مستقیمی با پمپ های استخر داره. منظورم اینه که اگه پمپ ها کوچک و آبرسان ها بزرگ باشن دچار مشکل میشیم و البته عکس این قضیه هم صدق میکنه.

۴ـ استخرهای پرورشی :

طراحی استخرهای پرورشی، از اصول اولیه ایجاد استخر هست. برای طراحی مناسب استخر باید نکات زیر رو مورد توجه قرار داد :

شکل استخرها، محل نصب هواده ها، اندازه استخر، دیواره ها، بستر سازی استخرها، ورودی و خروجی

بهترین شکل برای استخرهای پرورش میگو، چهارگوش و دایره هست. نکته مهم این هست که بخش هایی از استخر در طول دوره پرورش، نباید مواد آلوده کننده (مواد دفعی) داشته باشن تا میگوها بتونن توی این مناطق تغذیه کنند.

ما باید سعی کنیم که مواد دفعی رو در مرکز استخر متمرکز کنیم. به این منظور از هواده ها استفاده میکنیم. وظیفه اصلی هواده ها افزایش اکسیژن آب هست. همونطور که قبلا تاکید کردم، محل نصب هواده ها باید با همدیگه همخونی داشته باشن و آب رو به شکل منظمی به جریان در بیارن. معمولا هواده ها رو در شب روشن میکنیم ، مخصوصا قبل از طلوع آفتاب. چون در این زمان، استخر ما کمترین میزان اکسیژن روزانه رو داره.

اين موجود چند سانتيمتري، تنها وسيله دفاعي که در مقابل دشمنانش داره، قابليت استتار اون در بين جلبک ها و گياهان دريايي هست. زوائد عجيب و غريبي که روي بدن اين آبزي وجود داره، تطابق چشمگيري با شکل و رنگ جلبکهاي دريايي داره. مثلا گونه هايي از اژدهاي دريايي توي درياي سارگاسون زندگي ميکنه که به راحتي ميتونه در بين گياهان آبزي به نام سارگاسون مخفي بشه.

اژدهای دریایی از وابستگان اسب دریایی هست ولی اندازه اون بسیار بزرگتر از اسبک دریا هست و حداقل ۴۵ سانتیمتر رشد میکنه.

اژدهای دریایی که در این شکل میبینید به نام اژدهای دریایی برگی معروف هست.

تغذیه اونها از جلبک، پلانکتون و موجودات ریز آبزی هست و از اونجایی که دهان قیف مانند دارن، از طریق عمل مکیدن قادر به تغذیه هستن.

در حال حاضر، نسل اژدهای دریایی به خاطر آلودگی های شهری و صتعتی، و علاقه غواصان به شکل منحصر به فرد اونها در خطر هست. 

منبع : ترجمه شده از سایت  http://en.wikipedia.org/wiki/Leafy_sea_dragon